Бейшенбек Абдыразаков, экс-депутат: Көчмөндөр оюну – тарыхый эс тутумубузду ойготкон улуу мурас

Дүйнөлүк көчмөндөр оюну, анын кыргыз эли үчүн мааниси жана улуттук баалуулуктарды сактоодогу орду тууралуу экс-депутат Бейшенбек Абдыразаков менен баарлаштык. Ал Көчмөндөр оюну тарыхыбызды билүүгө, салтыбызды сактоого жана кийинки муунга өткөрүп берүүгө чоң жардам берерин белгиледи. Ошондой эле бул иш-чара кыргыз элинин дүйнөдөгү аброюн көтөрүүгө салым кошорун айтты.

— Бүгүнкү глобалдашуу заманында Дүйнөлүк көчмөндөр оюнун өткөрүү эмне үчүн маанилүү?

— Ааламдашуу заманында Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарын өткөрүү абдан маанилүү. Анткени бул жөн гана спорттук мелдеш эмес. Бул тарыхыбызды, салтыбызды, маданиятыбызды жана улуттук баалуулуктарыбызды дүйнөгө тааныткан чоң иш-чара.

Көчмөндөр оюну аркылуу ата-бабаларыбыздын жашоо образын, салтын жана маданиятын дүйнөгө көрсөтөбүз. Ошондой эле тарыхыбызды унутпай, кийинки муунга жеткирүүгө мүмкүнчүлүк түзүлөт.

Кыргызстан үчүн бул оюндун мааниси өзгөчө. Анткени дүйнөгө кыргыз элинин байыркы, түптүү жана салтын сактаган эл экенин көрсөтүүгө шарт түзүлөт.

Көчмөндөрдүн тарыхы согуштар менен гана байланыштуу эмес. Алардын өзүнүн маданияты, дүйнө таанымы, ат үстүндөгү өнөрү, кол өнөрчүлүгү жана мамлекеттүүлүк тарыхы бар. Булардын баары дүйнөлүк тарыхта өз ордун ээлейт.

Ошондуктан Көчмөндөр оюнун өткөрүү өткөндү эскерүү гана эмес, ошол мурасты бүгүн сактап, эртеңки муунга өткөрүп берүү.

— Эгер көчмөндөрдүн улуттук оюндарын сактап калбасак, келечек муун эмнеден ажырап калышы мүмкүн?

— Эгер улуттук оюндарыбызды, салтыбызды жана маданиятыбызды сактабасак, бара-бара тарыхыбызды унутуп калуу коркунучу бар. Келечек муун ата-бабаларыбыз кандай жашаганын, эмнени баалаганын жана кандай салттарды карманганын билбей калышы мүмкүн.

Айрым учурларда көчмөндөрдү маданияты жана билими жок эл катары көрсөтүүгө аракеттер болгон. Мындай түшүнүктөргө каршы туруу үчүн тарыхыбызды жакшы билип, дүйнөгө туура таанытышыбыз керек.

Көчмөндөрдүн тарыхы — бул согуштардын гана тарыхы эмес. Бул маданияттын, мамлекеттүүлүктүн, салттын жана дүйнө таанымдын тарыхы.

Ошондуктан улуттук оюндарды сактоо — көк бөрү же ат чабышты гана сактоо эмес. Бул ата-бабаларыбыздан калган бүтүндөй мурасты сактоо деген сөз.

— Көчмөндөр оюну кыргыздын улуттук аң-сезимин, тарыхын жана рухун сактоодо кандай роль ойнойт?

— Көчмөндөр оюну кыргыздын улуттук аң-сезимин ойготууга чоң жардам берет. Анткени анда ата-бабаларыбыздын жашоо образы, салты, наркы жана дүйнө таанымы камтылган.

Бул оюндар аркылуу адам өзүнүн ким экенин, кайдан келгенин жана кандай тарыхтын мураскери экенин көбүрөөк түшүнө баштайт.

Биз тарыхыбызды билгенде гана келечекке ишенимдүү кадам таштай алабыз. Тилин, салтын, тарыхын жана наркын унуткан элдин улуттук аң-сезими да алсырайт.

Көчмөндөр оюну ушул баалуулуктарды кайра эске салып, улуттук духубузду көтөрүүгө жардам берет. Ошондуктан аны тарыхый эс тутумду жаңырткан маанилүү иш-чара деп эсептейм.

— Көчмөндөр оюнун дүйнөлүк деңгээлде өткөрүү Кыргызстанга кандай жоопкерчилик жүктөйт?

— Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарын өткөрүү Кыргызстанга чоң аброй менен бирге чоң жоопкерчилик да жүктөйт. Анткени Кыргызстан көчмөн цивилизациясынын мурасын дүйнөгө таанытып жаткан өлкө катары чыгып жатат.

Бул оюн кыргыздар үчүн гана эмес, жалпы көчмөн элдери үчүн да маанилүү. Мындай иш-чаралар элдердин ортосундагы достукту бекемдеп, тарыхый жана маданий байланыштарды күчөтөт.

Биз көчмөндөрдүн мурасын бир нече күн көрсөтүп коюу менен эле чектелбешибиз керек. Аны изилдеп, сактап, өнүктүрүп, кийинки муунга өткөрүп берүү зарыл.

Бүгүн дүйнө Кыргызстанды Көчмөндөр оюну аркылуу таанып жатат. Бул мүмкүнчүлүктү туура пайдаланып, кыргыз элинин тарыхын, маданиятын жана салтын дүйнөгө дагы кеңири таанытышыбыз керек.

Эң негизгиси, биз тарыхыбыз менен сыймыктануу менен бирге, ошол мурасты сактоо жоопкерчилигин да сезишибиз керек. Анткени Көчмөндөр оюну — өткөндүн гана эстелиги эмес, келечек муунга калтыра турган тирүү мурас.