Коркунучтуу түштөрдүн да пайдасы барбы?

Кээде адамды ойготуп жиберген, жүрөктү түшүргөн же тынчсыздандырган түштөрдү биз жаман белги катары кабыл алабыз. Бирок илимпоздордун изилдөөлөрү көрсөткөндөй, мындай түштөрдүн артында мээнин өзгөчө иштөө механизми жашырылышы мүмкүн. Коркунучтуу түштөр адамдын нерв системасын машыктырып, стресстик кырдаалдарга даярданууга жардам берери аныкталган.

Адамзат илгертеден бери түш дүйнөсүнө өзгөчө маани берип келген. Айрым маданияттарда түш келечекке байланыштуу белги катары кабыл алынса, азыркы илим түштөрдү мээнин эс тутумду, эмоцияларды жана күнүмдүк тажрыйбаларды иштетүү процесси катары изилдеп келет.

Акыркы жылдары жүргүзүлгөн илимий изилдөөлөрдө өзгөчө коркунучтуу түштөрдүн адамдын психологиялык абалына тийгизген таасири карала баштады.

Коркунучтуу түш учурунда мээ кандай иштейт?

Окумуштуулар жүргүзгөн изилдөөдө коркунучтуу түштөр учурунда адамдын мээсинде кандай өзгөрүүлөр болору иликтенген.

Изилдөөчүлөр алгач 18 ыктыярчынын уйкусундагы мээ активдүүлүгүн электроэнцефалография (ЭЭГ) аркылуу байкашкан. Катышуучулар уйку маалында бир нече жолу ойготулуп, алардан көргөн түштөрү тууралуу маалымат алынган.

Жыйынтыгында адам түшүндө коркунуч сезимин башынан өткөргөн учурда мээнин эмоцияларды кабыл алууга жана башкарууга жооп берген аймактары активдүү иштей турганы аныкталган.

Ошондой эле окумуштуулар түш учурундагы коркунуч сезими мээ үчүн кандайдыр бир «машыгуу» болуп, адамды стресстик кырдаалдарга даярдоого жардам бериши мүмкүн деген жыйынтыкка келишкен.

Жаман түштөр адамды күчтүү кылабы?

Изилдөөнүн экинчи бөлүгүндө окумуштуулар коркунучтуу түштөр менен адамдын ойгонгон учурдагы эмоционалдык абалынын байланышын карашкан.

Бул экспериментке 89 адам катышкан. Алар бир жума бою көргөн түштөрүн, түш учурундагы сезимдерин жана ойгонгондон кийинки маанайын күндөлүккө жазып турушкан.

Кийин катышуучулар магниттик-резонанстык томографиядан өтүп, аларга ар кандай маанидеги сүрөттөр көрсөтүлгөн.

Изилдөөчүлөр коркунучтуу түштөрдү көбүрөөк көргөн адамдар терс маанидеги сүрөттөргө башкаларга салыштырмалуу тынч жана сабырдуу реакция кылганын байкашкан.

Адистердин пикиринде, бул көрүнүш мээнин коркунучтуу эмоцияларды алдын ала иштеп чыгууга көнүшү менен байланыштуу болушу мүмкүн.

Түштөгү коркунуч  чыныгы жашоого даярдыкпы?

Окумуштуулардын айтымында, адамдын мээси уктап жатканда да маалыматтарды талдап, эмоцияларды иретке келтирип турат.

Кээ бир коркунучтуу түштөр мээнин «эгер ушундай кырдаал болуп калса эмне кылам?» деген сыяктуу ички даярдык процессинин бир бөлүгү болушу мүмкүн.

Мисалы, адам түшүндө коркунучтуу окуядан качып жатканын же татаал абалга туш болгонун көрсө, мээ ошол учурда коркунуч сезимин таанып, ага жооп берүү механизмдерин иштетет.

Бул процесс айрым адамдарга чыныгы жашоодогу кыйынчылыктарга жана стресске туруктуураак мамиле кылууга жардам бериши мүмкүн.

Бирок ар бир жаман түш пайдалуу эмес

Адистер коркунучтуу түштөрдүн баарын пайдалуу деп эсептебейт. Эгер адам бат-баттан жаман түш көрүп, уйкусу бузулса, күн ичинде чарчоо, тынчсыздануу же коркуу сезими күчөсө, бул көңүл бурууну талап кылган белги болушу мүмкүн.

Уйкунун сапаты адамдын жалпы ден соолугуна түздөн-түз байланыштуу. Ошондуктан тынч жана жетиштүү уктоо нерв системасынын калыбына келишинде маанилүү роль ойнойт.

Илимпоздордун айтымында, түштөр адамдын мээси эмоциялар менен иштөөнүн табигый жолдорунун бири. Коркунучтуу түштөр жагымсыз сезим жаратса да, айрым учурда алар мээнин стресске даярдануу, коркунучту баалоо жана эмоцияларды башкаруу жөндөмүн өнүктүргөн табигый механизм болушу мүмкүн.